Zo, dat hebben we weer gehad. De vlaggenfabriek die nog gauw een paar honderdduizend kampioensvlaggen liet drukken is failliet, de toeters kunnen de vuilnisbak in. Spanje wereldkampioen voetjebal, en Nederland kampioen vrij trappen. Om het leed een beetje te verzachten, bedachten de media voor onze loosers een nieuwe sportprijs: ‘vice-wereldkampioen’. De zegetocht door de Amsterdamse grachten ging toch maar door, volgens een woordvoerder ‘om de mensenmenigte te kunnen spreiden’, wat me een eufemisme lijkt voor angst voor ongeregeldheden. In een paar dagen tijd heb ik meer dan acht keer via verschillende media mogen vernemen dat ‘alle Amsterdamse woonboten de intocht hebben overleefd’ – wat ik in meer dan één opzicht een opmerkelijke constatering vond, vandaar dat ik hem hier nogmaals opmerk. Ook de koningin wilde het festijn kennelijk graag overleven, en deelde een paar lintjes uit. Niemand kan nu in ieder geval ooit meer aannemelijk maken dat we in een individualistische samenleving leven.
Intussen gaan in ons brave Deventer stemmen op om de trainer van het verliezende team, die op de Worp schijnt te zijn geboren, met een heuse straatnaam te eren. Een hachelijke onderneming, want je weet maar nooit hoe die man zich de rest van zijn loopbaan nog gaat ontwikkelen. Daarom is het in ons land ongebruikelijk om straten te vernoemen naar nog levende personen, maar van mij mag hij zijn straat nu al krijgen. Als ik de wethouder die deze belangrijke beslissing moet nemen een handje mag helpen: gooi er dan ook een Van Heutszstraat, een Piet Heinplein en een Lumeylaan tegenaan. Dat wordt dan de Deventer nationale-heldenbuurt, waarin de wegen zijn vernoemd naar ferme Hollandse knapen die hun ondergeschikten plachten aan te sporen met de simpele order: ‘Jongens, de beuk erin, vandaag hebben jullie vrij spel!’
Wie ook vrij spel hadden, dat waren de krantenjongens. Zoals in sterfscènes op het toneel of het witte doek er altijd vlak voor de laatste ademtocht een allerlaatste opflikkering is, waarin de aanstaande dode nog even zijn diepste gedachten aan het heelal en de verzamelde erfgenamen prijsgeeft, zo konden de kranten, in het vermoeden dat dit wel eens hun allerlaatste voetbalwereldkampioenschapverslaglegging kon zijn, zich nog één keer uitleven. De Stentor wist op de Grote Dag, toen de overwinning nog daagde, maar liefst 43 pagina’s met ‘nieuws’ rondom de ultieme match te vullen, en ook de dagen erna viel er volop aan verliezersfestiviteiten te melden. Ik vernam van ‘een ontwapenende, alles uitwissende uitbundigheid’ op het Museumplein. En bij de intocht werd de spelersboot, zo las ik, omzwermd door alles wat maar varen kon, ‘in de geest van Piet Hein’. Warempel, daar hadden we onze volksheld uit de Tachtigjarige Oorlog weer, die destijds trouwens ook niet verder kwam dan zilver.
Zo hebben we allemaal op onze eigen manier van dit evenement genoten. Ikzelf heb me het meest vermaakt met het herlezen van een bundel columns van Jan Blokker uit de jaren 1976-1978. Dat was de tijd dat onze jongens naar Argentinië gingen, niet om daar een vredesmissie uit te voeren tegen het militaire regime van Videla, maar om daar, volgens afspraak met de generaals, op een meer of minder opvallende manier te verliezen. Voetballen, constateerde Jan Blokker, blijkt het best te gedijen in onderontwikkelde delen van deze aardkloot, en vooral in landen van twijfelachtig allooi. Daarbij gesteund door de rijke landen waarin een handvol ‘buitensporig gesalarieerde voetballers, die geen enkele boodschap hebben aan iets anders dan hun eigen Grote Geld, ineens gaan lopen doen alsof ze voor het vaderland uitkomen.’ En dan te bedenken dat het allemaal is begonnen als ‘een potje geciviliseerd mensendiecken voor gecultiveerde Engelsen’, onder leiding van ‘een zojuist door koningin Victoria in de adelstand verheven jurist’, bij welk uurtje heilgymnastieken uiteraard geen publiek werd toegelaten anders dan een paar kennissen uit eigen kring.
Na die politiek geregelde afgang in 1978, zo hoopte de columnist tegen beter weten in, zou het spelletje eigenlijk weer naar die status moeten terugkeren. Hij heeft het niet meer mogen meemaken.

18 juli 2010