Op zondag 27 maart hebben we een programma met Elsbeth Etty over J.J. Voskuil. We beginnen om 13.00 uur in de bibliotheek met een interview van Hanneke Groenteman met Han en Lousje Voskuil uit 1998. Om 15.00 uur begint de lezing van Elsbeth Etty in de Oude Mariakerk. U kunt er ook voor kiezen slechts één van de programma’s bij te wonen.

Na een volgens zijn echtgenote Lousje Voskuil Haspers ‘uitzonderlijk moedig gedragen’ ziekte koos J.J. Voskuil 1 mei 2008, de ‘Dag van de arbeid’, uit voor een waardig einde van zijn leven. Over zijn schrijven had hij eens gezegd ‘Ik wil fatsoenlijk dood gaan. Als ik doodga wil ik dat alles afgerond is. Ik denk dat dat nu wel zal lukken. Ik kan met een gerust hart de deksel boven mijn kist dicht trekken.'

Han Voskuil (1926 – 2008) studeerde een jaar economie en daarna Nederlands in Amsterdam. In 1957 trad hij in dienst bij het Instituut voor Dialectologie, Volks- en Naamkunde, in werkelijkheid het Meertens Instituut. Zijn leven aldaar beschreef hij in zijn 7-delige romancyclus Het Bureau (1995 – 2000). Daarin doet Voskuil, als Maarten Koning, een grondig zelfonderzoek om rekenschap af te leggen. Voskuil zei daarover “Of lezers 5500 bladzijden geboeid zullen blijven, dat interesseert me geen bal. Daarvoor is het niet geschreven. Ik wilde rekenschap geven en dat is gelukt. Als je jong bent, is de wereld nog grenzeloos. En dat wordt langzamerhand ingeperkt. Dat laat ik zien. Je rekent af met illusies en je eindigt zonder enige illusie, precies op de plek waar je hoort te zijn.”

In 1963 was Bij Nader Inzien al verschenen: ruim 1200 pagina's verslag van Voskuil ’s studententijd, met als hoofdpersoon hetzelfde alter ego, Maarten Koning. Het derde deel van zijn levensbeschrijving, Binnen de huid, werd pas na zijn dood gepubliceerd. Dat beschrijft de periode 1954 – 1956 tussen de studententijd en het bureau. In een radio-interview zei hij daarover “Dat is dus een veel diepgravender boek, dat veel meer, ja, veel dramatischer is. Het is een boek dat ik nog niet kan voorlezen omdat het mij teveel aangrijpt. En dat is dus de reden dat ik het ook nog niet uitgegeven heb”.

Behalve romans publiceerde Voskuil wetenschappelijk werk en reisdagboeken waarin hij zijn wandelingen met echtgenote Lousje in Frankrijk en Groot Brittannië gedetailleerd beschreef. In Onder andere publiceerde hij portretten van en herinneringen aan mensen die hij heeft gekend, zoals zijn vader Klaas Voskuil en de uitgever Geert van Oorschot.

Elsbeth Etty (1951) schreef op 5 mei 2008 een memorandum over Voskuil in de NRC. Zij studeerde Nederlands en promoveerde in 1996 cum laude op een biografie van Henriëtte Roland Holst. Sinds 2004 is ze buitengewoon hoogleraar Literaire kritiek aan de VU te Amsterdam. Daarnaast is ze ‘redacteur boeken’ bij het NRC waarvoor ze boekenrecensies en columns schrijft.

Hanneke Groenteman interviewde Han en Lousje Voskuil in 1998 in haar programma De plantage voor de VPRO. Naast Voskuil komt ook Lousje (Nicolien) daar mooi in beeld. Zij zei over haar man “Omdat ik het helemaal niet leuk vond dat hij meer ging verdienen. Dat begrijpen veel mensen niet, het is natuurlijk ook vrij ongewoon dat een vrouw het niet leuk vindt als haar man veel geld gaat verdienen. Maar ik vond het niet prettig om zo hoog in de maatschappij terecht te komen. Daar voelde ik me niet op mijn plaats. Mijn man ook niet, daar waren we het altijd over eens geweest.”

De toegang is gratis voor leden, introducés betalen €5, niet-leden €10.